Estoński CIT w branży IT: kiedy licencje i prawa autorskie wykluczają z ryczałtu?

Estoński CIT w branży IT to temat, o który software house’y pytają nas najczęściej: czy przychody z licencji i praw autorskich zamkną im drogę do ryczałtu? Odpowiedź zależy od tego, za co klient faktycznie płaci i jak napisana jest umowa. Poniżej wyjaśniamy limit przychodów pasywnych i omawiamy typowe modele biznesowe firm IT na podstawie interpretacji Dyrektora KIS i orzecznictwa z lat 2023–2026.

Estoński CIT a przychody pasywne – co mówi przepis?

Zgodnie z art. 28j ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT spółka może korzystać z ryczałtu od dochodów spółek, jeśli w poprzednim roku przychody pasywne stanowiły mniej niż 50% przychodów. Udział liczy się od przychodów z VAT.

Do przychodów pasywnych należą m.in. przychody z praw autorskich i praw własności przemysłowej, także ze zbycia tych praw (lit. e). Przepis nie robi wyjątku dla praw wytworzonych przez samego podatnika ani dla jego podstawowej działalności.

Dla software house’u nie liczy się więc to, czy w ogóle ma do czynienia z prawami autorskimi, bo przy tworzeniu oprogramowania ma z nimi do czynienia prawie zawsze. Liczy się to, za co klient płaci: za usługę, za korzystanie z programu czy za samo prawo. Więcej o samym ryczałcie przeczytasz w naszym przewodniku CIT estoński – na czym polega i komu się opłaca.

Kiedy przychód firmy IT nie wyklucza z estońskiego CIT

1. SaaS – dostęp do programu w chmurze

Klient korzysta z funkcji programu działającego na serwerach dostawcy. Nie instaluje go u siebie i nie może go modyfikować ani rozpowszechniać. W interpretacji z 23.08.2023 r. (sygn. 0114-KDIP2-2.4010.258.2023.2.IN) Dyrektor KIS zgodził się, że taki przychód to usługa, a nie przychód z praw autorskich. W innej części ta sama interpretacja była dla spółki niekorzystna i została uchylona przez WSA – piszemy o tym niżej, w sekcji o oprogramowaniu na zamówienie.

Warunek: umowa i regulamin powinny opisywać „dostęp do usługi”, a nie „udzielenie licencji”.

2. Licencja użytkownika końcowego – np. gra mobilna z mikropłatnościami

Spółka produkuje gry, także mobilne. Pośrednikowi udziela licencji za darmo, a zarabia na zakupach w aplikacji i opłatach za wyłączenie reklam. KIS zaakceptował stanowisko spółki, że nie są to przychody z praw autorskich, więc nie liczą się do limitu (interpretacja z 5.01.2026 r., sygn. 0114-KDIP2-2.4010.551.2025.2.KW). KIS nie przedstawił własnego uzasadnienia, tylko uznał stanowisko wnioskodawcy za prawidłowe, dlatego tę interpretację warto ostrożnie przenosić na inne modele.

Kiedy przychód jest pasywny (ryzyko utraty estońskiego CIT)

3. Licencje na własne oprogramowanie

Spółka sama tworzyła oprogramowanie i udzielała na nie licencji. KIS uznał, że takie przychody to przychody z praw autorskich w rozumieniu art. 28j ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy o CIT, a przepis nie wyłącza praw wytworzonych przez samego podatnika (interpretacja z 20.02.2024 r., sygn. 0111-KDIB1-1.4010.705.2023.2.BS). Jeśli takie przychody stanowią 50% przychodów lub więcej, spółka nie może korzystać z ryczałtu.

Jak pogodzić case 2 i 3? Z zestawienia tych interpretacji wynika praktyczna wskazówka: większe ryzyko niesie licencja, która pozwala klientowi wbudować program we własną aplikację albo go rozpowszechniać, niż opłata za samo korzystanie z programu przez użytkownika końcowego. To nasza ocena, a nie teza KIS, dlatego przy licencjonowaniu warto przeanalizować konkretną umowę.

4. Odsprzedaż cudzych licencji (reseller)

Dotyczy dystrybutorów i resellerów, np. licencji Microsoftu albo programów antywirusowych. Ekonomicznie to handel, ale przychód ze sprzedaży licencji może zostać potraktowany jako przychód z praw autorskich. Przy dużym udziale takich przychodów warto wystąpić o interpretację indywidualną.

5. Sprzedaż całego IP

Spółka zbywa prawa do swojego produktu, np. przed exitem albo do spółki powiązanej. Przychód ze zbycia praw jest wprost wymieniony w lit. e. Jednorazowa duża transakcja może przekroczyć próg 50% w danym roku.

Oprogramowanie na zamówienie: czy wydzielać cenę za prawa autorskie?

To najważniejsza kwestia dla software house’ów, które przenoszą na klienta autorskie prawa majątkowe do kodu.

Umowa bez wydzielonego wynagrodzenia za prawa

W interpretacji z 7.10.2024 r. (sygn. 0111-KDIB1-1.4010.390.2024.2.SG), dotyczącej usług architektonicznych, KIS uznał, że jeśli umowa nie wydziela wynagrodzenia za przeniesienie praw, całe wynagrodzenie jest przychodem z praw autorskich. W sprawie dotyczącej usług IT inaczej orzekł sąd. WSA w Warszawie wyrokiem z 7.02.2024 r. (sygn. III SA/Wa 2399/23) uchylił interpretację z 23.08.2023 r. (sygn. 0114-KDIP2-2.4010.258.2023.2.IN) w części niekorzystnej dla spółki. Sąd uznał, że prawa autorskie są jednym z elementów kompleksowej usługi IT i nie przesądzają o kwalifikacji całego przychodu.

Wyrok jest nieprawomocny. Brak podziału wynagrodzenia oznacza więc ryzyko sporu z organem, a jego wynik nie jest jeszcze przesądzony.

Umowa z wydzielonym wynagrodzeniem za prawa

Jeśli wynagrodzenie za prawa jest wydzielone w umowie albo w późniejszym aneksie, przychodem z praw autorskich jest tylko ta wydzielona kwota. Potwierdza to ta sama interpretacja z 7.10.2024 r. (sygn. 0111-KDIB1-1.4010.390.2024.2.SG).

Ile może wynosić część za prawa? Wskazówek daje interpretacja z 17.12.2024 r. (sygn. 0111-KDIB1-2.4010.574.2024.2.ANK). Dotyczyła dokumentacji projektowej, a nie oprogramowania, więc w branży IT to przeniesienie rozumowania z innej branży. Umowa spółki przewidywała co najmniej 50% wynagrodzenia za prace i co najwyżej 50% za przeniesienie praw, a KIS uznał, że spółka może korzystać z estońskiego CIT. Z tej interpretacji wynikają trzy zastrzeżenia:

• Liczy się suma, a nie pojedyncza umowa. KIS nie zatwierdził progu 50% w umowie. Rozstrzygające jest to, czy wszystkie przychody pasywne spółki (art. 28j ust. 1 pkt 2 lit. a–g) były niższe niż 50% przychodów z poprzedniego roku, liczonych z VAT. Podział 50/50 w umowie nic nie da, jeśli spółka ma też inne przychody pasywne.
• Ustawa wymaga mniej niż 50%. Udział równy 50% już wyklucza z ryczałtu, więc bezpieczniej planować część za prawa wyraźnie poniżej połowy.
• Rynkowości KIS nie badał. W trybie interpretacji nie mógł ocenić, czy wynagrodzenie jest rynkowe, i przyjął deklarację spółki. Ryzyko zakwestionowania podziału zostaje więc na wypadek kontroli, dlatego warto mieć uzasadnienie wyceny.

Uwaga na umowy pisane pod ulgę IP Box. Jeśli przypisują większość wynagrodzenia prawom autorskim, np. 80%, udział przychodów pasywnych przekroczy 50%.

Estoński CIT w IT – podsumowanie w pigułce

• Raczej nie wyklucza: SaaS; opłaty użytkowników końcowych za korzystanie z programu (np. zakupy w grze).
• Wyklucza przy udziale 50% lub więcej: licencje na oprogramowanie (także własne), sprzedaż praw i IP.
• Software house: bezpieczniej mieć rynkowo uzasadniony podział wynagrodzenia – większość za usługę programistyczną, mniejsza część za przeniesienie praw – i pilnować łącznego udziału wszystkich przychodów pasywnych.

Praktyczne wnioski dla firm IT

1. Analizuj umowy, nie PKD. Liczy się to, co klient kupuje: usługę, dostęp, egzemplarz programu czy prawo.
2. Wydziel w umowie wynagrodzenie za prawa autorskie. Proporcja powinna być rynkowa, a część za prawa – wyraźnie mniejsza niż za usługę. Przygotuj uzasadnienie wyceny i pamiętaj, że limit liczy się od wszystkich przychodów pasywnych spółki, a nie w pojedynczej umowie.
3. Przejrzyj stare umowy pod IP Box i umowy z klauzulą przeniesienia praw bez podziału ceny, zanim wejdziesz w ryczałt.
4. Rozróżniaj licencje. Licencja na wbudowanie lub dystrybucję programu niesie większe ryzyko niż opłata za samo korzystanie z niego.
5. Przy modelu mieszanym policz udział przychodów pasywnych z VAT za poprzedni rok i monitoruj go w trakcie roku, bo jednorazowa sprzedaż IP może zmienić wynik.
6. Przy niejasnym modelu wystąp o interpretację indywidualną, np. przy resellingu licencji.

Najczęstsze pytania

Czy software house może korzystać z estońskiego CIT?

Tak, jeśli przychody pasywne, w tym z praw autorskich, stanowiły w poprzednim roku mniej niż 50% przychodów (liczonych z VAT). Kluczowe jest to, jak umowy opisują świadczenie i czy wynagrodzenie za prawa jest wydzielone.

Czy lepiej wydzielić w umowie cenę za prawa autorskie?

Według KIS tak: przy wydzieleniu przychodem z praw autorskich jest tylko wydzielona kwota, a bez wydzielenia całe wynagrodzenie. Część za prawa powinna być rynkowa, a łączny udział wszystkich przychodów pasywnych spółki musi być niższy niż 50%. Brak wydzielenia organy traktują niekorzystnie. WSA w Warszawie orzekł na korzyść podatnika, ale wyrok jest nieprawomocny.

Czy przychody z SaaS wykluczają z ryczałtu?

Co do zasady nie. W interpretacji z 23.08.2023 r. KIS uznał dostęp do programu w chmurze za usługę, a nie przychód z praw autorskich, o ile klient nie dostaje licencji na instalację, modyfikację czy rozpowszechnianie programu.

Planujesz przejście na estoński CIT w firmie IT? Przeanalizujemy Twoje umowy i policzymy udział przychodów pasywnych, zanim złożysz zawiadomienie. Umów konsultację.